ପ୍ରତିଭା ରାୟ

ପ୍ରତିଭା ରାୟ ଜଣେ ଖ୍ୟାତନାମା ଓଡ଼ିଆ ଗାଳ୍ପିକ ଓ ଔପନ୍ୟାସିକ । ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ବାଲିକୁଦାଠାରେ ୨୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୪୩ ମସିହାରେ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବାରେ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଚତୁର୍ଥ ଓଡ଼ିଆ ଏବଂ ଦେଶର ସପ୍ତମ ମହିଳା ଲେଖକ ।
Dr. Pratibha Roy
୧୯୭୪ରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଉପନ୍ୟାସ ‘ବର୍ଷା, ବସନ୍ତ ଓ ବୈଶାଖ’ ପାଠକୀୟ ସ୍ଵୀକୃତି ଲାଭ କରିଥିଲା । ଶ୍ରୀମତୀ ରାୟ ତାଙ୍କର ଯାଜ୍ଞସେନୀ (୧୯୮୫) ପୁସ୍ତକ ଲାଗି ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର ଓ ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଭାବେ ମୂର୍ତ୍ତୀଦେବୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭକରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହା ସାତଟି ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦିତ ହୋଇଥିଲା ।

ବିଦ୍ୟାଳୟର ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ଶ୍ରୀମତୀ ରାୟ ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ପ୍ରାଧ୍ୟ୍ୟାପକ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ସ୍ଵେଚ୍ଛାକୃତ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରି ଓଡ଼ିଶା ଲୋକ ସେବା ଆୟୋଗ (ଓପିଏସସି)ରେ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ ।

ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା

ଶ୍ରୀମତୀ ରାୟ ୨୦ଟି ଉପନ୍ୟାସ, ୨୪ଟି କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ ସଂକଳନ, ୧୦ଟି ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ, ୨ଟି କବିତା ସଂକଳନ ଓ ଅନେକ ପ୍ରବନ୍ଧର ରଚୟିତା ।
ଉପନ୍ୟାସ
ବର୍ଷା ବସନ୍ତ ବୈଶାଖ, ୧୯୭୪
ଅରଣ୍ୟ, ୧୯୭୭
ନିଷିଦ୍ଧ ପୃଥିବୀ, ୧୯୭୮
ପରିଚୟ, ୧୯୭୯
ଅପରିଚିତା, ୧୯୭୯
ପୂଣ୍ୟତୋୟା, ୧୯୭୯
ମେଘମେଦୁର, ୧୯୮୦
ଆଶାବରୀ, ୧୯୮୦
ଅୟମାରମ୍ଭ, ୧୯୮୧
ନିଳତୃଷ୍ଣା, ୧୯୮୧
ସମୁଦ୍ରର ସ୍ଵର, ୧୯୮୨
ଶିଳାପଦ୍ମ
ଯାଜ୍ଞସେନୀ, ୧୯୮୪
ଦେହାତୀତ, ୧୯୮୬
ଉତ୍ତରମାର୍ଗ, ୧୯୮୮
ଆଦିଭୂମି
ମହାମୋହ, ୧୯୯୮
ମଗ୍ନମାଟି, ୨୦୦୪

ଗଳ୍ପ
ସାମାନ୍ୟ କଥନ, ୧୯୭୮
ଗଙ୍ଗଶିଉଳି, ୧୯୭୯
ଅସମାପ୍ତ, ୧୯୮୦
ଐକତାନ, ୧୯୮୧
ଅନାବନା, ୧୯୮୩
ହାତବାକ୍ସ, ୧୯୮୩
ଘାସ ଓ ଆକାଶ
ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା, ୧୯୮୪
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଳ୍ପ, ୧୯୮୪
ଅବ୍ୟକ୍ତ, ୧୯୮୬
ଇତିବୃତି, ୧୯୮୭
ହରିତପତ୍ର, ୧୯୮୯
ପୃଥକ ଇଶ୍ଵର, ୧୯୯୧
ଭଗବାନର ଦେଶ, ୧୯୯୧
ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ଵର, ୧୯୯୨
ସ୍ଵନିର୍ବାଚିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଳ୍ପ, ୧୯୯୪
ଷଷ୍ଠସତୀ, ୧୯୯୬
ମୋକ୍ଷ, ୧୯୯୬
ଉଲ୍ଲଂଘନ, ୧୯୯୮
ନିବେଦନମିଦମ, ୨୦୦୦
ଗାନ୍ଧୀ, ୨୦୦୨
ଝୋଟି ପକା କାନ୍ତ, ୨୦୦୬

ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ
ମୈତ୍ରୀ ପାଦପର ଶାଖା ପ୍ରଶାଖା (ଋଷିଆ), ୧୯୯୦
ଦୂର ଦ୍ଵିବିଧ (ଇଂଲଣ୍ଡ, ଫ୍ରାନ୍ସ), ୧୯୯୯
ଅପରାଧିର ସ୍ଵେଦ (ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ), ୨୦୦୦

କାଳିନ୍ଦୀ ଚରଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀ (Kalandi Charana Panigrahi)

କାଳିନ୍ଦୀ ଚରଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଜଣେ ଖ୍ୟାତନାମା ଓଡ଼ିଆ କବି ଓ ଔପନ୍ୟାସିକ । ସେ ଅନ୍ନଦା ଶଙ୍କର ରାୟ, ବୈକୁଣ୍ଠନାଥ ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ସବୁଜ ଯୁଗ ନାଆଁରେ ଏକ ନୂଆ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ବାମପନ୍ଥୀ ଲେଖକ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ।

ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା

ଯାଦୁଘର
ପୁରୀ ମନ୍ଦିର
ମହାଦୀପ

ମାଟିର ମଣିଷ
ଏହା ପରେ ଏକ ମୃଣାଳ ସେନଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ୧୯୬୬ରେ ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ରୂପରେ ଆସିଥିଲା ।
ଲୁହର ମଟାଳ
ଲୁହର ମଣିଷ
ଅମରଚିତା
ମୁକ୍ତାଗଡ଼ର କ୍ଷୁଦ୍ଧା

ଦ୍ଵାଦଶୀ
ରାଶିଫଳ
ଶେଷ ରଶ୍ମୀ
ସାଗରିକା

ପଦ୍ମିନୀ
ପ୍ରିୟଦର୍ଶୀ

ଭକ୍ତକବି ମଧୁସୂଦନ
କର୍ମବୀର ଗୌରୀଶଙ୍କର
ଯାହା ଅଙ୍ଗେ ନିଭାଇଛି (ନିଜ ଆତ୍ମଜୀବନୀ)

ସାହିତ୍ୟ ସମାଚାର
ସାହିତ୍ୟିକ

ପଦ୍ମଭୂଷଣ ପୁରସ୍କାର
ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମି ପୁରସ୍କାର

ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ (Utkalmani Gopabandhu Dash)

ଉତ୍କଳମଣି, ୧୮୭୭ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ୯ ତାରିଖରେ ପିତା ଶ୍ରୀ ଦଇତାରୀ ଦାସ ଓ ମାତା ଶ୍ରୀମତୀ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣମୟୀ ଦେବୀଙ୍କ କୋଳରେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ସୁଆଣ୍ଡୋ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରି ଗୋପବନ୍ଧୁ ୧୮୯୩ ମସିହାରେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ସ୍କୁଲରେ ନାମ ଲେଖାଇଲେ ।
ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଗୁରୁ ମୁକ୍ତିଆର ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଦାଶଙ୍କ ସହିତ ପରିଚୟ ହେଲା, ଯାହଙ୍କ ଠାରୁ ପରେ ସେ ଦେଶ ସେବାର ଶିକ୍ଷା ପାଇଲେ । ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପୁରୀରେ ସେତେବେଳେ, ହଇଜା ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକମାଙ୍କର ସେବା ପାଇଁ ପୁରୀ ସେବା ସମିତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ପଣ୍ଡିତେ ମାତ୍ର ୧୨ ବର୍ଷ ବୟଷରେ ଅପତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ବିବାହ ପରେ ମଧ୍ୟ ସେ ପାଠ ପଢା ଜାରିରଖିଥିଲେ । ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ପଞ୍ଚସଖା ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟ ରେ ସେ ଅନ୍ୟତମ ଥିଲେ । ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳର ବକୁଳବନରେ ଜାତୀୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ ର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଥିଲେ ଯେଉଁ ଠାରେ ଜାତୀୟ ସ୍ଵାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ପରିଚାଳିତ ହେଉଥିଲା ।

ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ଗଠନ ରେ ତାଙ୍କ ଯୋଗଦାନ ଅତୁଳନୀୟ । ସେ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ ଓ ହିନ୍ଦୁ ମହାସଭାର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ। ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ଦୈନିକ ସମ୍ବାଦ ପତ୍ର “ସମାଜ” ସେ ଥିଲେ ପ୍ରାଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ।[୨] ୧୭ ଜୁନ ୧୯୨୮ରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ (Biju Patnaik)

ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ (ବିଜୁ ବାବୁ) (୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୧୬–୧୭ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୯୭), ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୈତିକ ନେତା ଓ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଥିଲେ, ବାପା ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ମାଆ ଆଶାଲତା ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଠାରୁ ୧୯୧୬ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୫ ତାରିଖ ଦିନ କଟକ ଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ।

ସେ ରେଭେନ୍ସା କଲେଜିଏଟ ସ୍କୁଲରେ ପାଢୀଥିଲେ। ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ଜ୍ଞାନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପୁଅ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ, ଏବେ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ । ତାଙ୍କ ଝିଅ ଗୀତା ମେହେତା ଜଣେ ଜଣା ଶୁଣା ଲେଖିକା । ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅ ପ୍ରେମ ପଟ୍ଟନାୟକ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଜଣେ ବ୍ୟବସାୟୀ ଭାବରେ ଅବସ୍ଥାପିତ । ସ୍କୁଲ, କଟକ ଠାରେ ସ୍କୁଲଶିକ୍ଷା ସାରିଲା ପରେ ରେଭେନ୍ସା କଲେଜରେ ବିଜ୍ଞାନ ପଢିଥିଲେ । ପାଠପଢା ଜୀବନରେ ସେ ଖେଳ ପ୍ରତି ଭାରି ଇଚ୍ଛୁକ ଥିଲେ ଓ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ ଫୁଟବଲ ଓ ଦଳର କ୍ୟାପଟେନ ରହିଆସିଥିଲେ । ତାହା ପରେ ସେ ବିମାନ ଉଡାଣ ଶିକ୍ଷାରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ ।

ସେ କଳିଙ୍ଗ ଟାଇଲସ, କଳିଙ୍ଗ ଟ୍ୟୁବସ, କଳିଙ୍ଗ ଆଇରନ ୱାର୍କସ, କଳିଙ୍ଗ ଏୟାରଲାଇନସ ଓ କଳିଙ୍ଗ ରିଫ୍ରାକଟୋରିଜ ଆଦି ନିଜ ଉଦ୍ୟମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ଏତଦବ୍ୟତୀତ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅନୁଷ୍ଥାନ ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଗତି ପାଇଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ।
ଓଡ଼ିଶା କୃଷି ଓ ବୈଷୟିକ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ (OUAT)
ଆଞ୍ଚଳିକ ଶିକ୍ଷା ଅନୁଷ୍ଠାନ (ଭୁବନେଶ୍ଵର)
ଆଞ୍ଚଳିକ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର (ଭୁବନେଶ୍ଵର)
ସୈନିକ ସ୍କୁଲ, ଭୁବନେଶ୍ଵର
ଏନ.ଆଇ.ଟି, ରାଉରକେଲା
ମିଗ ବିମାନ କାରଖାନା, ସୁନାବେଡା

ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ

ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ (୧୬ ଅକଟୋବର ୧୯୪୬) ଓଡ଼ିଶାର ଏବେକାର ଓ ଗତ ୨ ଥର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ । ସେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର ମୁଖ୍ୟ । ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ କଟକ ଠାରେ ପିତା ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ମାତା ଜ୍ଞାନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସାନ ପୁଅ ଭାବରେ କଟକ ଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ସେ ଡେରାଡୁନର ଉଏଲହାମ ସ୍କୁଲ ଓ ଡୁନ ସ୍କୁଲରେ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାହା ପରେ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟରୁ କମର୍ସରେ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରି ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସେ ଜୀବନରେ ବିବାହ କରି ନାହାନ୍ତି .

କଲେଜ ଜୀବନରେ ନବୀନ ରାଜନୀତିଠୁ ଦୂରରେ ଥିଲେ । ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ଙ୍କ ତିରୋଧାନ ପରେ ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ଏହାର ବର୍ଷକ ଭିତରେ ସେ ଜନତା ଦଳକୁ ବିଜୁବାବୁଙ୍କ ନାଆଁରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ଭାବରେ ତିଆରି କରିଥିଲେ ।

ନବୀନଙ୍କ ଲିଖିତ ତିନୋଟି ବହି ହେଲା:
ଏ ସେକେଣ୍ଡ ପାରାଡାଇଜ: ଇଣ୍ଡିଆନ କଣ୍ଟ୍ରି ଲାଇଫ ୧୫୯୦-୧୯୪୭
ଏ ଡେଜର୍ଟ କିଙ୍ଗଡମ: ଦି ପିପୁଲ ଅଫ ବିକାନେର
ଗାଡେନ ଅଫ ଲାଇଫ: ଆନ ଇଣ୍ଟ୍ରୋଡ଼କସନ ଟୁ ଦି ହିଲିଙ୍ଗ ପ୍ଲାଣ୍ଟସ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ